Люцыян Шчасны з Хрыстова


     Змены трэба пачынаць з сябе Вясковы паэт Люцыян жыве ў вёсцы Хрыстова Пастаўскага раёна. Яго сядзіба адметная тым, што на ёй стаіць больш за дзесятак шпакоўняў.

Зараз ён даглядае хворую жонку. Мы наведаліся ў госці да спадара Люцыяна, каб паслухаць яго вершы, яго думкі пра жыццё.

І хаця Люцыян Шчасны не скончыў нават сярэдняй школы, ён разважае лепш за некаторых тых, хто мае па два дыпломы аб вышэйшай адукацыі.

Даслана Зьміцер Лупач, 05.04.16

из ист: https://ok.ru/postavyret/topic/68836013411091

 

 

“Голас з рэзервацыі” Люцыяна Шчаснага

 

     Думку паэта Януся Мальца я ўлаўліваю, прыкладна, так: “Чытаў-чытаў чарнавыя сшыткі вершатворцы. Аж гляджу – гэта ж паэт”. І сапраўды ў прадмове да зборніка “Голас з рэзервацыі” Люцыяна Шчаснага піша: “Паглыбляючыся ў чытанне, я ўсё больш і больш пераконваўся, што перада мной прыстойнае, не пазбаўленае таленту, арыгінальнае бачанне рэчаіснасці…”. І, значыць, выбраў, “прычасаў” суадносна са сваім густам…”. Янусь жа – гумарыст у сваёй творчасці. Зміцер Лупач звярстаў. І ў Глыбокім, у рэдакцыі рэкламнай газеты “Прэфект- інфо” выпусцілі кніжку Люцыяна. Тут жа прайшла прэзентацыя. Арганізаваў сустрэчу з аўтарам для суполкі ТБМ кіраўнік яе, той жа Зміцер.

          Люцыян Шчасны зацікавіў прысутных сваёй асобай праз кнігу. Паэт-селянін, усяго толькі з базавай школай, вядзе аповед пра лёс, у які ўвесь час укручвалася думка пра нейкі недасягальны свет. Цяпер на сустрэчы паэт кажа, увесь час паўтарае, што трэба верыць у Бога. Цягу да слова ў Люцыяне заўважылі людзі, аднавяскоўцы і тыя рупліўцы аб гісторыі роднага краю, пра якіх кажа  паэт Янусь Малец у прадмове да кніжкі “Голас з рэзервацыі”. Важна, што з усяго грэшнага наслаення Шчасны памкнуўся вызваліць душу мастацкай шчырасцю. Яна ў ім верхаводзіла. І, чытаючы  Люцыянаву кніжку, думаю, што ён напэўна сказаў сабе цвёрда:

Плюнь на гарэлку, на цыгарэты!

Люцік з Хрыстова! Стань ты паэтам!

Бо нездарма ж яго

Іменем цёплым, кветкавым словам

Люцікам клічуць людзі Хрыстова.

          У кнізе я спыню ўвагу на беларускіх вершах. Роднае слова гучыць і ўздзейнічае ямчэй. Яно выліваецца з душы народным напевам, вылятае іскрынкай гумару:

Вось дзянёчак ужо восьмы

Дымам не душуся.

І настрой такі харошы,

Хоць усім дай бусю.

Імгненнасць жыцця паэт ужо ўявіў.

Уздыхаю я нялёгка

Ад жыцця-агрызка:

Як да пенсіі далёка,

А да смерці блізка!

І пра тое зразумеў, як зямное пекла захоплівае ў палон.

Ці такая доля,

Ці то ад распусты

Меў я многа болю

І цярпеў пакуты.

І пра змаганне з сабой.

Перад самай дамавінай

З дапамогай Бога

Я курыць, напэўна, кіну.

І не п’ю ўжо доўга.

Сёння Люцыяна не заўважыш п’яным. Яго творчасць працінае цвярозая назіральная думка:

Чорная дарога

Белыя аблокі.

Новага нічога

У жыцці нялёгкім.

 

Тыя ж лістапады

На вадзе і сушы

Той жа час няпраўды

Адурманіў душы.

   Натура Люцыяна шукальная, неспакойная ад прыроды. Яна патрабуе споведзі. І, менавіта, у народна-гумарыстычным стылі. Яна пяе, уздыхае, іранізуе, жартуе. Практычна спазнаўшы жыццё, паэт мае ўнутранае запатрабаванне сказаць. І незвычайна. Найперш ад сябе і пра сябе. Таксама пра іншых. Усё, што думае. Адкрыта і разняволена. Часам, арыгінальна, знаходліва. Бывае, думка чарахне тоненькай бліскавіцай:

І пад тысячай ідэй

Ліхадзей хай згорбіцца.

А за Леніна жывей

Нізашто не зробіцца.

Намёкліва кажа:

Так багі наш свет зрабілі,

Што ад самай даўніны

Толькі, мусіць, у магіле

Пазбаўляешся маны.

Або гратэскна заключае:

…Не жыццё – жахлівы сон…

Колькі б нам збярог здароўя

Тэлек выкінуты вон!

          Прысутнічае ў Шчасным і годнасна-самаацэначнае пачуццё, накшталт, “мы самі з вусамі”, якое выяўляецца з дыялогаў на прэзентацыі. Хоць між іншым і рукой махне на сваю творчасць. Тут жа згумарыць. І дасць самаацэнку, як у вершы

Напісаў бы оду пану

Ці царку якому,

І твой твор, хоць і паганы,

Стаў бы ўсім вядомы.

 

А калі ты словаблуддзем

Лечыш свае раны,

То заўсёды табе будзе

На зямі пагана.

І прагучыць яшчэ мацнейшы самадакор

Сяджу нярэдка і глытаю

Свае слязінкі ў роднай хаце,

Што я скажу, як запытае

Сам Бог, на што я талент траціў?

          На заключным радку мне хочыцца працытаваць поўнасцю стройны верш:

У маім у сэрцы

Неяк нечакана

Светлыя надзеі

Сёння расцвілі.

І няма жадання

Свет клясці паганы

І ўсю тую нечысць,

Ёсць што на зямлі.

 

На кустах і дрэвах –

Снежныя карункі,

Белыя пярыны

На прсторах ніў

І мяняе вецер

Часта накірункі,

Нібы ён дарогу

Некуды згубіў.

          Трапны вобраз мастацкага афармлення думкі Люцыяна і на вокладцы. У выдаўцоў радасць. Усё-ткі выйшла кніжка. Трэццяя. І ўжо зацікаўлены чытачы паэтам Люцікам, з Хрыстова Пастаўскага раёну.

                                                                  Марыя Баравік

из ист:http://tbm-mova.by/news_570.html

 

 А ў заключэнне прыводзім верш, які прысвяціў паэту яго зямляк Язэп Квач.

Усе кажуць, што мы нацыя паэтаў,

І сам грашу, ды сумнявацца стаў.

І вось нядаўна, акурат у каляды,

Я ў Хрыстова ў госці завітаў.

Тут не адзін, а цэлых тры:


Бард Машніч Чэсік, усім вядомы Малец Ян,

Ды сёння тут мяне цікавяць

Не два яны, а Шчасны Люцыян!

Адкрыты, шчыры, ад душы вясёлы,

Зямляк нязнаны ў хату запрасіў.

Пра вёску, уладу, пра Радзіму і маму –

Усю душу сваю ён мне адкрыў.

І вось я ўжо пішу партрэт старога,

Хаця ў сваім запале, ўзлёце дум

(Пабачыў і пражыў на свеце многа)

Ён фору дасць і маладым.

Пісаць пачаў яшчэ чытаць не ўмеўшы;

На дзверах вугалем, сваім вязьмом,

І гэта адпаведна “ацаніла” мама,

Інакш ці стаў бы песняром.

Прабач, цябе хацеў упікнуць я за двухмоўе.

Што аддаеш пашану рускай і чаму?

Бо напісаў на ёй ты добрую палову.

А колькі яшчэ ў зборнік не ўвайшло?

Мяне ты прасвяціў, расставіўшы ўсё па месцах,

калі ў Сібіры тры гады служыў.

Лічылі за свайго цябе між азіятаў,

А сны на роднай мове ўсё ж ты сніў.

У Маскве гандлярак-беларусак дзвюх пабачыў,

Пачуўшы нашу мову, ты душой ажыў,

Уперся ў сцяну і наўзрыд ты доўга плакаў –

І ўсё вярнулася, а тры гады як і не жыў.

Ты крочыш па жыцці не горшы і не лепшы,

Грашыў умеру, трохі болей піў, гуляў.

Ды хоць і так, а дня ты да апошняга стараўся,

Каб ад граха смяртэльнага Ўсявышні ўсіх нас ратаваў.

Чытаеш шмат – жыццё тым пасцігаеш.

Што добра дзецца, а што не так.

За гэта цэніш, любіш кнігу,

Не ступіш на яе нагой – і гэта добры знак.

І вучыш ты пісаку маладога

Любіць усё роднае і блізкіх паважаць

І калі ёсць пакліканне ад Бога,

Свой талент каб не смеў ён закапаць.

А на пытанні пра хто вінен, хто там праў,

Пра нашы беды, недахопы.

Мне Люцік сваю ісціну сказаў:

“Шукайце Бога, асталопы!”

СМ. в категории “РАЗНОЕ”

Если вы нашли ошибку, пожалуйста, выделите фрагмент текста и нажмите Ctrl+Enter.

352 просмотров всего, 0 просмотров сегодня

Метки: . Закладка Постоянная ссылка.

Добавьте свой комментарий или поделитесь материалом